Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) postawił zarzuty amerykańskiej spółce iGenius LLC oraz jej polskim promotorom. Sprawa dotyczy podejrzenia prowadzenia systemu promocyjnego typu piramida, który może narazić konsumentów na poważne straty finansowe. Urząd wydał również ostrzeżenie konsumenckie i zawiadomił organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa.

Działania UOKiK są odpowiedzią na coraz większą popularność platformy igeniusglobal.com w Polsce, która oficjalnie oferuje materiały edukacyjne dotyczące inwestowania, ale zdaniem urzędu w rzeczywistości funkcjonuje jako system rekrutacyjny nastawiony głównie na pozyskiwanie nowych członków. Szczególne zaniepokojenie budzi działalność grupy polskich influencerów znanych jako „Gamechangers Polska”, którzy intensywnie promują platformę w mediach społecznościowych, kusząc potencjalnych uczestników wizją szybkiego wzbogacenia się i luksusowego stylu życia.

Czego dotyczy ostrzeżenie UOKiK?

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny wydał oficjalne ostrzeżenie konsumenckie dotyczące działalności spółki iGenius LLC z siedzibą w Kaysville w Stanach Zjednoczonych. Jest to wyjątkowe narzędzie stosowane tylko w przypadkach, gdy istnieje szczególnie uzasadnione podejrzenie, że przedsiębiorca stosuje nielegalną praktykę, która może narazić szeroki krąg konsumentów na znaczne straty finansowe.

Zarzuty postawione przez urząd dotyczą założenia, prowadzenia i propagowania systemu promocyjnego typu piramida, co jest prawnie zakazane jako nieuczciwa praktyka rynkowa. Według UOKiK, głównym celem działalności iGenius nie jest edukacja inwestycyjna, lecz budowanie sieci dystrybucji opartej na rekrutacji nowych członków, co jest charakterystyczne dla systemów typu piramida.

Informacje zgromadzone podczas postępowania wskazują, że organizator systemu i osoby promujące platformę iGenius nastawione są przede wszystkim na pozyskiwanie nowych członków swojej sieci – stwierdził prezes UOKiK Tomasz Chróstny. Edukacyjny aspekt działalności może stwarzać jedynie pozór legalności projektu i maskować cel, jakim jest pozyskiwanie pieniędzy od kolejnych użytkowników platformy.

Jak działa iGenius?

Spółka iGenius LLC oferuje za pośrednictwem platformy igeniusglobal.com pakiety materiałów i szkoleń online na temat internetowego inwestowania. Ceny tych pakietów wahają się od około 100 dolarów do nawet 1500 dolarów za jednorazowy dostęp. Oprócz jednorazowej opłaty, użytkownicy muszą również płacić miesięczny abonament wynoszący od 100 do 175 dolarów.

Oficjalnie firma deklaruje, że oferuje edukację w zakresie inwestowania na rynkach finansowych, Forex, kryptowalutach czy akcjach. Jednak według ustaleń UOKiK, faktycznym trzonem działalności jest program partnerski, który zakłada, że użytkownicy będą zarabiać głównie poprzez rekrutację kolejnych osób do systemu.

Uczestnicy programu partnerskiego muszą opłacać abonament za dostęp do platformy i budować własną sieć dystrybucji poprzez pozyskiwanie nowych użytkowników, którzy z kolei będą rekrutować kolejnych członków. Za skuteczną rekrutację uczestnicy otrzymują wynagrodzenie – i to właśnie ten element, zdaniem UOKiK, świadczy o tym, że mamy do czynienia z systemem typu piramida.

System promocyjny typu piramida – dlaczego jest niebezpieczny?

Systemy promocyjne typu piramida są w Polsce prawnie zakazane, ponieważ opierają się na niezrównoważonym i niemożliwym do utrzymania w długim okresie modelu biznesowym. W takich systemach uczestnicy zarabiają głównie na rekrutacji nowych członków, a nie na sprzedaży realnych produktów czy usług.

Jak wyjaśnia UOKiK, nieuczciwi przedsiębiorcy zdobywają nowych klientów zwabionych wynagrodzeniem za wprowadzanie do systemu kolejnych osób. Takie systemy potrzebują ciągłego dopływu nowych członków i ich wpłat. W dłuższej perspektywie nie jest to możliwe – gdy napływ nowych uczestników się kończy, system upada, a większość konsumentów traci zainwestowane pieniądze.

Co istotne, tego typu systemy często maskują swój prawdziwy charakter, oferując jakiś produkt lub usługę (w tym przypadku materiały edukacyjne), które mają nadać przedsięwzięciu pozory legalności. W rzeczywistości jednak produkt ten jest często niskiej jakości lub ma drugorzędne znaczenie w porównaniu z programem rekrutacyjnym.

Gamechangers Polska – kim są promotorzy iGenius?

Szczególną rolę w promocji iGenius w Polsce odgrywa nieformalna grupa znana jako „Gamechangers Polska”. Osoby należące do tej grupy intensywnie promują platformę igeniusglobal.com, wykorzystując do tego głównie media społecznościowe, zwłaszcza Instagram.

Prezes UOKiK postawił zarzuty propagowania programu partnerskiego iGenius sześciu liderom tej grupy:

• Adamowi Biernatowi
• Filipowi Gaworskiemu
• Cezaremu Lewickiemu
• Wioletcie Białek
• Adriannie Rudnickiej
• Dominice Janosze

Osoby te otrzymują prowizję za sprzedaż pakietów iGenius oraz za budowanie i utrzymanie organizacji aktywnych użytkowników platformy. Oprócz promocji w mediach społecznościowych, organizują również stacjonarne spotkania dla członków i potencjalnych uczestników systemu.

Jeśli postawione zarzuty się potwierdzą, liderom „Gamechangers Polska” grozi kara w wysokości do 10 procent ich rocznych obrotów. Podobna kara grozi również samej spółce iGenius LLC.

Złudny obraz luksusu i sukcesu finansowego

Jedną z charakterystycznych cech promocji iGenius przez grupę „Gamechangers Polska” jest kreowanie wizerunku sukcesu finansowego i luksusowego stylu życia jej członków. Promotorzy platformy często publikują w mediach społecznościowych zdjęcia z egzotycznych podróży, prezentują drogie samochody i luksusowe dobra, sugerując, że wszystko to zawdzięczają uczestnictwu w programie iGenius.

Zgodnie z ustaleniami UOKiK, przekazy marketingowe promotorów iGenius podkreślają, że dzięki platformie każdy może osiągnąć sukces finansowy, zostać milionerem, zmienić swoje życie. Wzmacniają tę ideę relacjami z zagranicznych podróży i epatowaniem dobrami luksusowymi.

Jak jednak zauważa urząd, w rzeczywistości to przede wszystkim działania marketingowe i udział w programie partnerskim iGenius, a nie działalność na rynkach finansowych czy kryptoaktywów, zapewnia promotorem korzyści finansowe. Jest to charakterystyczne dla systemów promocyjnych typu piramida, które kuszą członków atrakcyjnym wynagrodzeniem za rekrutację kolejnych osób oraz budowanie struktury.

Co więcej, jak ujawniły niektóre źródła, część prezentowanego majątku była jedynie wynajmowana na potrzeby promocji, niektóre samochody były uszkodzone, a wakacje organizowano w grupach, aby zminimalizować koszty. Całość miała służyć jako zachęta do dołączenia do systemu.

Działania UOKiK i możliwe konsekwencje

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów podjął szereg działań w związku z podejrzeniem, że iGenius to system promocyjny typu piramida:

1. Wydał ostrzeżenie konsumenckie dotyczące działalności spółki iGenius LLC
2. Postawił zarzuty spółce dotyczące założenia, prowadzenia i propagowania systemu promocyjnego typu piramida
3. Postawił zarzuty sześciu promotorem z grupy „Gamechangers Polska”
4. Zawiadomił organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa

Za założenie, prowadzenie lub propagowanie systemów promocyjnych typu piramida, przedsiębiorcy grozi kara do 10 procent rocznego obrotu. Taka sama kara może zostać nałożona na osoby promujące tego typu systemy.

Oprócz konsekwencji administracyjnych, osoby zaangażowane w prowadzenie systemu typu piramida mogą również ponieść odpowiedzialność karną. Część tego rodzaju przedsięwzięć może mieć bowiem charakter tzw. piramidy finansowej, czyli przestępstwa oszustwa (art. 286 Kodeksu karnego) odbywającego się w zorganizowany sposób.

Jak rozpoznać system typu piramida?

Systemy promocyjne typu piramida często mogą być trudne do rozpoznania, zwłaszcza że ich organizatorzy dokładają wszelkich starań, aby nadać im pozory legalnej działalności. Istnieją jednak pewne charakterystyczne cechy, które powinny wzbudzić czujność konsumentów:

• Nacisk na rekrutację nowych uczestników zamiast na sprzedaż produktów lub usług
• Obietnice szybkiego i łatwego zarobku bez konieczności posiadania specjalistycznej wiedzy czy umiejętności
• Wynagrodzenie uzależnione głównie od wprowadzania do systemu kolejnych osób
• Konieczność dokonania początkowej inwestycji lub regularnych wpłat
• Promocja luksusowego stylu życia jako dowód skuteczności systemu
• Niejasne lub skomplikowane zasady wynagradzania uczestników
• Brak transparentności co do rzeczywistego źródła dochodów

Warto pamiętać, że legalne programy marketingu wielopoziomowego (MLM) różnią się od systemów typu piramida tym, że w legalnym MLM głównym źródłem dochodów jest sprzedaż realnych produktów lub usług, a nie rekrutacja nowych członków.

Nie pierwszy taki przypadek

Warto zauważyć, że sprawa iGenius nie jest pierwszym tego typu przypadkiem, którym zajmował się UOKiK. W 2022 roku urząd wydał ostrzeżenie konsumenckie wobec IM Academy – spółki, która również propagowała program partnerski mogący stanowić system promocyjny typu piramida.

IM Academy, podobnie jak iGenius, oferowała kursy i materiały edukacyjne dotyczące inwestowania na rynkach finansowych, a jednocześnie promowała program partnerski oparty na rekrutacji nowych uczestników. Sprawa ta pokazuje, że systemy typu piramida często działają według podobnych schematów, zmieniając jedynie nazwę i niektóre elementy oferty.

UOKiK zauważa niepokojący trend wykorzystywania mediów społecznościowych jako kanału promocji modeli biznesowych, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd. Promowanie pozornego sukcesu bez ujawnienia rzeczywistych kosztów i ryzyka stanowi naruszenie zbiorowych interesów konsumentów.

Jak się chronić przed systemami typu piramida?

UOKiK apeluje do konsumentów o ostrożność i dokładne sprawdzanie ofert inwestycyjnych, zwłaszcza tych, które obiecują szybkie i wysokie zyski przy minimalnym wysiłku. Oto kilka porad, jak można się chronić przed systemami typu piramida:

• Sprawdzać firmy w oficjalnych rejestrach i listach ostrzeżeń publikowanych przez UOKiK, Rzecznika Finansowego oraz Komisję Nadzoru Finansowego
• Zachować szczególną ostrożność wobec ofert obiecujących szybkie i wysokie zyski
• Podejrzliwie podchodzić do biznesów, w których głównym źródłem dochodu jest rekrutacja nowych członków
• Nie ulegać presji i dokładnie analizować warunki umowy przed dokonaniem jakiejkolwiek wpłaty
• Konsultować się z niezależnymi ekspertami finansowymi lub prawnikami przed podjęciem decyzji inwestycyjnej
• Pamiętać, że jeśli oferta wydaje się zbyt piękna, by była prawdziwa, prawdopodobnie taka jest

W przypadku podejrzenia, że mamy do czynienia z systemem typu piramida lub piramidą finansową, należy zgłosić sprawę odpowiednim organom – UOKiK, policji lub prokuraturze.

Podsumowanie

Sprawa iGenius i grupy „Gamechangers Polska” rzuca światło na problem wykorzystywania mediów społecznościowych do promocji potencjalnie nielegalnych modeli biznesowych. UOKiK, stawiając zarzuty spółce i jej promotorom, wysyła jasny sygnał, że tego typu działalność będzie ścigana, a osoby zaangażowane w prowadzenie systemów typu piramida mogą ponieść poważne konsekwencje finansowe i prawne.

Wizerunek „wolności finansowej” i „życia bez szefa” może stanowić silny magnes, szczególnie dla młodych ludzi, ale brak jasnych informacji o ryzyku i rzeczywistych źródłach dochodów rodzi poważne zastrzeżenia prawne i etyczne. Sprawy takie jak iGenius pokazują, jak ważna jest edukacja finansowa i świadomość mechanizmów działania nielegalnych systemów finansowych.

W związku z postępowaniem UOKiK możliwe jest, że branża influencer marketingu stanie się w najbliższych miesiącach przedmiotem bardziej szczegółowych regulacji lub kontroli. Wiele firm i platform może zostać zmuszonych do weryfikacji współprac z twórcami treści, by uniknąć ryzyka reputacyjnego i prawnego.

Sprawa iGenius przypomina, że w świecie inwestycji i finansów nie ma drogi na skróty, a obietnice szybkiego wzbogacenia się bez ryzyka i wysiłku są zazwyczaj zbyt piękne, by były prawdziwe. Konsumenci powinni zachować czujność i kierować się zdrowym rozsądkiem, zanim zdecydują się zainwestować swoje pieniądze w podobne przedsięwzięcia.