Vesting tokenów: co musisz wiedzieć?
Cześć wszystkim, mam spory mętlik w głowie jeśli chodzi o vesting tokenów i to, co tak naprawdę muszę o nim wiedzieć przed wejściem w nowe presale na rynku krypto. Wrzuciłem ostatnio trochę kasy w fajnie zapowiadający się projekt, ale teraz patrzę dokładniej na ich tokenomię i dosłownie łapię się za głowę.
Z tego co kumam, harmonogram vestingu ma chronić nas przed masowym dumpem ceny zaraz po TGE. No ale u nich ten cały cliff dla inwestorów z mojego tieru trwa aż rok! Pytanie do tutejszych wyjadaczy – czy tak długi okres początkowej blokady to teraz jakiś rynkowy standard, czy po prostu devowie lecą w kulki i chcą uwięzić moją płynność?
Gdzieś na X czytałem, że smart kontrakty odpowiadające za vesting tokenów da się jakoś przejrzeć. Chodzi o to, żeby sprawdzić, czy twórcy nie zostawili sobie jakiejś ukrytej furtki na wcześniejsze odblokowanie swoich własnych worów. Tylko jak to technicznie zweryfikować krok po kroku, skoro nie jestem koderem? Gdzie klikać na Etherscanie?
Zastanwiam się też, na co jeszcze patrzeć analizując te wszystkie zawiłe tabele z podażą. Jakie są według was największe red flagi w mechanizmach uwalniania krypto? Słyszałem o niezłych akcjach, gdzie mimo sztywnych zasad na papierze, nagle tokeny teamu leciały na DEXy i było po ptokach.
Zatem krótka piłka: co musisz wiedzieć o vestingu tokenów jako totalny detalista, żeby nie obudzić się z ręką w nocniku, gdy zablokowane monety stracą 90% wartości, zanim w ogóle wpadną na mój portfel? Z góry dzięki za każde info!
Zarabiaj na wzrostach i spadkach ⚡
Kontrakty z dźwignią, niskie prowizje i do 20 € za depozyt.
2 Odpowiedź
Cześć! Dobrze, że w ogóle zacząłeś to sprawdzać, bo na rynku krypto brak researchu to gwarantowana strata siana. Co powinieneś wiedzieć o vestingu krypto przed wrzuceniem kolejnych środków? Przede wszystkim to, że papier przyjmie wszystko, a kod to ostateczne prawo.
Odpowiadając na twoje pytanie o ten nieszczęsny roczny cliff dla detalu – stary, to jest mega słabe. O ile blokada tokenów na 12 czy 18 miesięcy dla teamu albo wczesnych VC (tzw. seed) to w sumie zdrowy, rynkowy standard, to dla zwykłych ludków z public sale to potężna przesada. Zazwyczaj retail ma na TGE (Token Generation Event) odblokowane chociaż te 10-20%, żeby móc odzyskać i upłynnić część wkładu. Taki roczny lockup period dla ulicy śmierdzi z daleka tym, że devowie chcą was po prostu użyć jako dawców płynności (tzw. exit liquidity), zanim sami zrzucą swoje bagi na głowy kupujących.
Jeśli chodzi o to grzebanie w smart kontraktach i weryfikację harmonogramu uwalniania, to jako nietechniczny nie musisz od razu czytać kodu linijka po linijce. Odpalasz sobie dany kontrakt na Etherscanie, wchodzisz w zakładkę Contract, a potem klikasz Read Contract. Tam szukasz funkcji typu owner, mint albo unlock. Jeśli widzisz, że właściciel kontraktu może bez pytania dorobić nowych monet (funkcja mint) albo ręcznie zdjąć blokadę z jakichś portfeli, to wiej stamtąd. Dla ułatwienia życia polecam ci wrzucić adres tokena w darmowe narzędzia typu Token Sniffer albo GoPlus Security. One w dosłownie kilka sekund wyplują ci szybki audyt i pokażą na czerwono, czy twórcy zostawili sobie backdoory.
Pytasz, jakie są największe red flagi i na czym polega weryfikacja uwalniania tokenów w praktyce. Dla mnie koszmarem jest sytuacja, gdy team i doradcy mają łącznie więcej niż 20% całej puli, a ich okres blokady jest krótszy niż półtora roku. Kolejna sprawa to wszelkiej maści pule „na marketing” czy „rozwój ekosystemu”. Często te środki w ogóle nie podlegają pod żaden smart kontrakt. Widziałem głośne akcje, gdzie na papierze wszystko grało, a potem nagle fundacja wyciągała monety z takiego luźnego funduszu i lała je prosto w DEXy.
Dlatego traktuj obietnice devów z ogromnym dystansem. Upewnij sie dokaladnie czy korzystają z zewnętrznych, sprawdzonych platform do blokowania płynności (jak np. Team Finance albo PinkSale). Vesting i uwalnianie tokenów to świetne narzędzia do ochrony ceny, ale tylko wtedy, gdy trzymają za pysk wszystkich, a nie tylko nas, płotki. Powodzenia w inwestycjach, trzymaj się tam!
Zarabiaj na wzrostach i spadkach ⚡
Kontrakty z dźwignią, niskie prowizje i do 20 € za depozyt.
Ziomek wyżej świetnie wypunktował ci kwestie Etherscana i kontraktów, więc ja uderzę z zupełnie innej mańki. Z perspektywy gościa, który już parę razy mocno popłynął na altach, powiem ci, że ten roczny cliff to wyrok z jeszcze jednego, bardzo prozaicznego powodu. Chodzi o narrację.
W krypto rok to jak dekada na tradycyjnej giełdzie. Dzisiaj wrzucasz siano w super projekt AI albo jakieś gamingowe hity, bo jest na to szał. Ale co będzie za 12 miesięcy? Prawdopodobnie zmieni się meta na rynku i kiedy ty w końcu dostaniesz swoje krypto, nikt już nie będzie tym porjektem zainteresowany. Brak hype’u to pewny zjazd ceny do zera, nawet jeśli devowie będą grać czysto i nie zrzucą wam na głowę swoich bagów.
Druga sprawa, którą jako detalista musisz ogarniać analizując vesting tokenów, to pułapka FDV (Fully Diluted Valuation). Twórcy często celowo wypuszczają na TGE mikroskopijną część podaży (np. 2-3%). Przez to początkowa kapitalizacja (Market Cap) jest sztucznie niska, cena łatwo robi x10 i ulica wchodzi w potężne FOMO. Tylko że FDV, czyli wycena wszystkich istniejących sztuk, jest już wtedy napompowana do chorych rozmiarów. Kiedy rusza główny harmonogram vestingu i na rynek regularnie wpadają nowe monety z portfeli VC, masz tak wielką inflację, że wykres musi krwawić. Cena spada nie dlatego, że ktoś panicznie sprzedaje, ale dlatego, że podaż rośnie w kosmicznym tempie.
Mało kto też wspomina o ukrytych wałkach na stakingu. Widziałem masę akcji, gdzie team miał twardą blokadę na swoje monety na dwa lata. Pięknie to wyglądało w tabelkach. Szkoda tylko, że nie zablokowali możliwości stakowania tych zamrożonych środków. Efekt? Ich pule generowały gigantyczne, w pełni płynne nagrody od pierwszego dnia, które codziennie lądowały prosto na giełdach.
Na koniec taki tip prosto z okopów: jeśli kiedyś ugrzęźniesz w presale’u i poczujesz, że to scam, poszukaj rynków OTC (Over The Counter). Są platformy i discordy, gdzie ludzie odkupują zablokowane alokacje za ułamek ceny przed upływem cliffu. Jak widzisz, że statek tonie, czasem lepiej wziąć te 20% początkowego wkładu od ręki, niż czekać rok na zrzut bezwartościowych monet. Pilnuj kapitału!
Zarabiaj na wzrostach i spadkach ⚡
Kontrakty z dźwignią, niskie prowizje i do 20 € za depozyt.
