Jak oceniać użyteczność tokena?
Siema kryptosfiro! Mam mega rozkminę i pomyślałem, że uderzę z tym do was, bo powoli tracę wiarę w to, co czytam w dokumentacjach przeróżnych projektów. Powiedzcie mi z własnego doświadczenia: jak oceniać użyteczność tokena w morzu tych wszystkich krypto cudów, które co chwila wyrastają na rynku jak grzyby po deszczu?
Większość devów po prostu wciska nam kit. Odpalasz stronkę projektu, czytasz o ich nowym coinie i wszytsko brzmi pięknie. Niby token jest niezbędny do zarządzania (całe to słynne governance), do stakingu, albo daje jakieś tam zniżki na ichniejszej platformie. Ale bądźmy szczerzy, w 90% przypadków to jest tylko sztuczne pompowanie balona, żeby jakoś na siłę uzasadnić istnienie coina i wyciągnąć kasę z ICO czy innego airdropa.
No i tu wjeżdża moje główne pytanie: jak odsiać ziarno od plew?
Jakie macie konkretne filtry albo czerwone flagi, żeby sprawdzić, czy utility tokenów ma w ogóle ręce i nogi? Czy patrzycie czysto technicznie na to, czy token jest absolutnie niezbędny do działania danej sieci (coś jak ETH do opłacania gazu), czy bierzecie pod uwagę jakieś inne mechanizmy? A co z tą całą tokenomią?
Zastanawiam się, jak wy wyliczacie faktyczną wartość krypto na podstawie tego, co token realnie robi i komu jest potrzebny. Czasem mam wrażenie, że te wszystkie DAO i głosowania społeczności to zwykły pic na wodę, z którego nikt w realu nie korzysta. Podzielcie się jakimiś swoimi frameworkami do analizy. Na co zwracać uwagę przy ocenie użyteczności, żeby nie wtopić? Szukam czegoś z życia wziętego, a nie marketingowej papki z Twittera. Z góry dzięki za wszelkie tipy!
Zarabiaj na wzrostach i spadkach ⚡
Kontrakty z dźwignią, niskie prowizje i do 20 € za depozyt.
2 Odpowiedź
Siema! Stary, trafiłeś w samo sedno. Prawda jest taka, że to całe ocenianie użyteczności tokena to teraz głównie omijanie min i próba nie wdepnięcia w kolejne wydmuszki od funduszy VC. Jak czytam te whitepapery pisane przez stażystów pod publiczkę, to mnie czasem krew zalewa. Masz rację, governance to w 99% przypadków totalny mem. Wieloryby i tak przegłosują co chcą, a zwykły plankton może sobie co najwyżej poklikać w bezsensowne ankiety na Snapshocie.
Mój główny filtr na badanie utility to tzw. test stablecoina. Zadaję sobie jedno proste pytanie: czy ten projekt działałby tak samo dobrze, gdyby zamiast ich natywnego coina użyto USDC, USDT albo po prostu ETH? Jeśli odpowiedź brzmi „tak”, to ewakuuję się z tematu. Znaczna część rynku to na siłę doklejone tokeny do całkiem fajnych apek tylko po to, żeby devowie mieli co zrzucać na głowy retailu po airdropach. Realne zastosowanie krypto to coś, co wymusza ciągły popyt rynkowy. ETH jest tu świetnym przykładem, bo musisz go kupić i spalić na gaz, żeby w ogóle cokolwiek zrobić. Podobny sens istnienia coina widać w dobrych projektach DePIN, gdzie faktycznie płacisz za konkretną usługę sieciową (np. renderowanie, storage) natywnym tokenem i część z tego znika z obiegu bezpowrotnie.
Dalej mocno patrzę na tokenomię i mechanizmy pochłaniające podaż, bo ocena przydatności tokenów opiera się na ciągłym przepływie pieniądza. Zwykły staking, w którym po prostu blokujesz coiny po to, żeby dostać z powrotem więcej tych samych coinów wyciągniętych z magicznego worka inflacji, to nic innego jak piramida. Zastanawiając się jak weryfikować funkcje tokenu, musisz sprawdzić, czy platforma dzieli się z tobą realnym zyskiem z opłat transakcyjnych (tzw. real yield). Jeśli do protokołu nie ma stałego dopływu zewnętrznego kapitału za realne usługi, to cała ta ekonomia leży i kwiczy.
Moja ulubiona czerwona flaga? Jak projekt pisze w doksach, że ich coin służy głównie do „wspierania ekosystemu”. To taki ładny frazes oznaczający dokłanie nic. Zawsze patrz, czy token rozwiązuje jakiś autentyczny problem branży. Czasem mam wrażenie, że to sam token jest problemem, który ekipa musi sztucznie rozwiązywać, wymyślając mu zniżki na koszulki w ich sklepie albo wirtualne odznaki.
Szukaj projektów, gdzie ludzie kupują token, bo go po prostu do czegoś realnie potrzebują do pracy czy korzystania z sieci, a nie tylko po to, żeby hodlować i modlić się do zielonych świeczek na wykresie. Zawsze sprawdzaj komu opłaca się to kupić z wolnego rynku, a kto ma darmowe worki do zrzucenia z wczesnych rund inwestycyjnych. Olej marketingową gadkę, śledź przepływ hajsu bezpośrednio na chainie i nie daj się robić w bambuko. Powodzenia w szukaniu perełek!
Zarabiaj na wzrostach i spadkach ⚡
Kontrakty z dźwignią, niskie prowizje i do 20 € za depozyt.
Siema! Poprzednik wrzucił mega konkret, zwłaszcza z tym testem stablecoina, ale dorzucę wam zupełnie inną perspektywę z moich własnych okopów. Zjechaliście tu governance od góry do dołu, i jasne – w 90% apek klikanie w ankiety to ściema. Ale zapominacie o jednym grubym mechanizmie, w którym ocenianie użyteczności tokena nabiera nagle potężnego sensu. Chodzi o wojny o płynność i model veTokenów.
Zobaczcie, czasem token nie musi być stricte paliwem jak ETH. Czasem jego utility tokenów polega na tym, że daje ci władzę nad… darmowym hajsem z emisji.
Jeśli masz protokół, który wypluwa z siebie duże nagrody dla dostawców płynności (np. giełdy typu DEX), to duże fundy kupują ten natywny token tylko po to, żeby w głosowaniach przekierować ten potok kasy do swoich własnych puli. To nie jest pic na wodę dla leszczy, to są twarde wojny finansowe (tzw. Curve wars). Inne firmy dosłownie dają w łapę (tzw. bribes) holderom takich zarządzających tokenów, żeby ci na nich głosowali. Wtedy wyliczacie faktyczną wartość krypto nie po tym, czy można za to kupić zniżkę w sklepie, ale ile pasywnego zwrotu z łapówek wyciągniesz z każdego zablokowanego coina. To jest brutalne, ale naparwdę działa na wyobraźnię i napędza gigantyczny popyt u wielorybów.
Druga sprawa, o której mało kto tu gada, to użyteczność społeczna i zwykły bilet wstępu.
Brzmi głupio? Może, ale pomyślcie jak działa rynek.
Czasem zapominamy, że krypto to też budowanie fosy i gatekeeping. Wiele świetnych tokenów służy po prostu jako klucz do zamkniętych grup, wczesnych alf na serwerach, alokacji na launchpadach albo zamkniętych softów (np. ultra szybkie boty do snajpienia memów). Tu realne zastosowanie krypto to po prostu przepustka. Degeni kiszą tokeny na portfelach, bo bez nich tracą dostęp do narzędzi, z których żyją na co dzień. Dobre narzędzie = coin zablokowany w portfelach = malejąca podaż w obiegu. Prosta matma.
Więc podrzucam mój prywatny framework z innej beczki. Zamiast pytać tylko „czy to mogłoby być USDC”, zadaję też pytanie: czy zablokowanie tego tokena daje mi wymierną przewagę nad typem, który go nie ma? Jeśli apka jest otwarta dla każdego tak samo w 100%, a coin leży sobie z boku i tylko służy do patrzenia na wykres, to uciekam. Ale jeśli trzymanie baga daje mi wyższe farmy, realny wpływ na to gdzie leci płynność, albo dostęp do ekskluzywnego bota, to wtedy wiem, że twórcy ogarnęli, po co ten token wyemitowali. Zawsze patrzcie na przewagi. Trzymajcie się tam w tej bessie/hossie!
Zarabiaj na wzrostach i spadkach ⚡
Kontrakty z dźwignią, niskie prowizje i do 20 € za depozyt.
